ریشه های تاریخی جدایی قفقاز از ایران

قسمت‌های عمده منطقه قفقاز جنوبی(به جز نواحی غربی و شمال غربی گرجستان در حاشیه دریای سیاه) برای هزاران سال همچون دیگر نقاط تابع حکومت‌های مرکزی، از حکومت مرکزی ایران تبعیت می‌کرد. این مناطق در ادوار مختلف تاریخی پیوندهای گستردة سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی با بقیة نقاط ایران داشتند. این موضوع موجب شده بود که ساختارهای مذکور در قفقاز با دیگر مناطق فلات ایران همسان باشد.

نوع تعامل حکومت مرکزی و قدرت‌های مستقر در داخل ایران با مردم گوشة شمال غرب کشور- بعدها قفقاز نام گرفت- که بعضاً به لحاظ تنوع قومی و فرهنگی دارای تمایزاتی با اکثریت جامعه بودند، در دوره صفویه، افشاریه و زندیه، به‌ویژه در شرایط ضعف و سستی قدرت مرکزی و مقاطع گذار حکومت‌ها، موجبات پیدایی خان‌نشین‌های محلی را پدید آورد. دخالت قدرت‌های خارجی(عثمانی و روسیه) نیز زمینه جدایی منطقه قفقاز از ایران را در اوایل دوره قاجار فراهم کرد. درواقع ترکیبی از عوامل داخلی و پیامدهای محلی آن در قفقاز، به علاوه مداخلات خارجی، جدایی این منطقه از ایران را رقم زد(برگرفته از مقدمه).

 

نوشته شده توسط پژوهشکده تاریخ اسلام در دوشنبه, ۱۳ دی ۱۳۹۵ ساعت ۱۲:۵۳ ب.ظ

دیدگاه